یرالما کبابی (سیب‌زمینی تنوری)

یرالما کبابی یا سیب‌زمینی تنوری یک نوع ساندویچ‌ سالم محلی است که از گذشته های دور یکی از گزینه های مشهور غذایی این مرز و بوم بوده است. این ساندویچ طبیعی را همراه نان سنگک برشته شده در تنور، سبزی خوردن، گوجه فرنگی، پیاز و دوغ محلی میل می کنند.

دلمه کلم

دلمه کلم از مرسوم ترین غذاهایی است که در سفرۀ آذربایجانی ها سرو می گردد. در تهیه آن، کلم برگ، گوشت چرخ کرده، برنج، پیاز، لپه، سبزی معطر(جعفری، نعنا)، ادویه‌های مختلف، روغن و رب گوجه فرنگی را به کار می برند. در برخی از مناطق بلغور را نیز به مواد این دلمه اضافه می کنند. با در نظر گرفتن ذائقه های مختلف می‌توان به این دلمۀ لذیذ، آب سماق یا ترکیبی از سرکه و شیره انگور در مرحله پایانی پخت اضافه نمود.

خوراک تره کوهی (گندله قوورماسی)

گندله از سبزی های کوهی‌ خطۀ سرسبز آذربایجان است که به ترۀ کوهی نیز مشهور است. کدبانوهای آذری از این ترۀ محلی در آش یا نیمرو استفاده می کنند. جهت تهیۀ خوراک تره کوهی، پیاز نگینی را در کمی روغن تفت داده و ادویه، رب گوجه فرنگی به آن می زنند و بعد از یکدست شدن، ترۀ کوهی (گندله) را همراه تخم مرغ به آن می‌افزایند.

سوپ بلغور (یارما شورباسی)

یارما شورباسی از اصیل ترین غذاهایی ست که در دیارِ آذربایجان طبخ می‌شود. این غذای سنتی، نوعی سوپ است که مواد اولیۀ آن را پیاز، سیب زمینی، لوبیا قرمز، بلغور، گوجه‌فرنگی، نخود، و مرزه تشکیل می دهد. لیمو ترش از طعم دهنده هایی است که برخی آن را در یارما شورباسی می پسندند. سوپ بلغور را با نان و سبزی خوردن یا ترشی  سرو می‌کنند.

آش دوغ (اَیران آشی)

آش دوغ از غذاهای محلی است که از دیرباز در ارومیه و سایر شهرهای آذربایجان طبخ می شود. در طبخ این آش از نخود، تره، جعفری، شوید، برنج، دوغ، سیر و فلفل سبز تند استفاده می‌کنند. ‌ اَیران آشی غذایی خوشمزه است که برخی، در آن  کلم سفید نیز می ریزند.  

آش کلم (یرتخلی یا تورشولی آش)

آذربایجانی ها از تنوع غذایی برخوردارند و انواع آش‌ها را در مناسبت های مختلف مورد استفاده قرار می دهند. آش کلم یا یرتخلی، آشی مرسوم در این دیار است. در طبخ این آش خوشمزه، بلغور، برنج، پیاز، کلم، رب گوجه فرنگی و نعناع خشک استفاده می کنند. سماق یا آبغوره را می توان به عنوان چاشنی در این غذا استفاده کرد.

باسلیق (لوزانک، باستیخ)

باسلوق یا لوزانک دسری خوش رنگ با طعمی عالی است که مردم ارومیه بیشتر در مناسبت هایی خاص همچون عید نوروز یا شب یلدا  آن را در سفره های سنتی خود می چینند. نشاسته، شکر، پودر هل، گلاب و مغز گردو، پودر نارگیل و روغن مایع یا کره حیوانی، وانیل و گلوکز از جملۀ موادی اند که در طبخ این دسر، کاربرد دارند. این دسر را گاهی به شکل لوزی برش می‌دهند، به همین دلیل به آن لوزانک هم می‌گویند.

کاچی (قویماخ، قیماق)

قویماخ یا همان کاچی از خوراکی‌های بسیار مقوی آذربایجان است که هم در ارومیه و هم دیگر شهرهای آذربایجان غربی سرو می شود. در پخت آن، از آرد، شیره انگور (دوشاب)، گردو و روغن حیوانی استفاده می‌شود. مقوی بودن این غذا باعث شده تا زنان برای قوی سازی بنیه جسمانی، آن را در برنامه غذایی خویش بگنجانند.

حلوای هویج (هویج حلواسی)

از خوشمزه‌ترین دسرهای ارومیه است که هویج، شیره انگور، شکر، هل پودر شده، ژلاتین، گلوکز، گردوی خرد شده و گلاب از لوازم آن است. این حلوای سنتی و خوشمزه در مناسبت‌هایی خاص، از جمله شب یلدا کنار دسرهای دیگر سرو می شود. حلوای هویج ارومیه بسیار مقوی بوده اما با آرد و روغن میانه ای ندارد لذا بیش از آن که شبیه حلوا باشد، حالت مربایی غلیظ و فشرده را دارد. 

حلوای اوماج

از حلواهای سنتی ارومیه و شهرهای اطراف است که با آرد، روغن حیوانی، شیرۀ انگور، گلاب و زردچوبه پخته می‌شود. برخی در آن عرق بادرنجبویه می ریزند.

حلوای اوماج یا ( اوماج حالواسی) یکی از خوش مزه ترین حلواهای دیار آذربایجان است که در مراسم عزاداری یا ماه مبارک رمضان طبخ می شود. حلوای اوماج را در بیشتر شهرهای ترک نشین تهیه می‌کنند. نحوۀ تدارک حلوای اوماج بسیار ساده است. این حلوا ساختار سنتیِ خود را از گذشته تاکنون حفظ نموده و زردچوبه از لوازم ضروری آن است. اصالت این غذا به زردچوبۀ آن  است اما برخی به جای آن از زعفران نیز استفاده می کنند.

سجوق

از شیرینی‌های سنتی و قدیمی ارومیه که با نشاسته، شیرۀ انگور، گلاب، گردو و بادام طبخ می گردد سجوق است. پس از مخلوط کردن این مواد با هم، آن را به شکل خمیری در  می آورند، سپس لای خمیر انواع مغز بادام یا گردو را قرار داده و به شکل لوله‌های باریک (رول) درمی‌آورند؛ کنجد یا پودر نارگیل را جهت تزئین آن به کار برده و به قطعه های دلخواه برش می‌دهند. باسلیق(باسلوق) و سجوق هر دو با نشاسته تهیه می‌شوند، اما مواد تشکیل دهنده شان یکی نیست. در باسلیق از نشاسته، گلاب، کره، پودر نارگیل، مغز گردو، شکر، کره حیوانی، وانیل، گلوکز و آب استفاده می کنند اما در تهیۀ سجوق به غیر از نشاسته از شیره انگور، مغز گردو یا بادام و گلاب استفاده می‌شود.

حلوای نثار

یکی دیگر از حلواهای رایج در ارومیه حلوای نثار می باشد که میان وعده ای خوشمزه بوده و با آردسفید، کره یا روغن جامد، زعفران دم کرده، گلاب و نثار (پودرقند) پخته می شود. این حلوا در مناسبت های گوناگونی چون مراسم ماه محرم، ماه مبارک رمضان و خیرات اموات استفاده می‌شود.

حلوای گردویی

حلوای گردو از دسر های قدیمی و سنتی ارومیه است که بیشتر در  سفرۀ سنتی شب یلدا سرو می شود که مخصوص شهر ارومیه است. در این حلوا، از شیرۀ توت یا خرما یا انگور به دلخواه استفاده می شود که خیلی مقوی است.

حلوای گردویی ارومیه یکی از لذیذ ترین و محبوب ترین حلواها در ارومیه می باشد، که دارای عطر و طعم خاصی می باشد.

این حلوا به علت مواد به کار رفته در آن، دارای خواص بسیار زیادی می باشد. شیره انگور و گردوی تازه از پرخاصیت ترین موادی اند که در این حلوا مورد استفاده قرار می گیرند.

طبخ حلوای مُغذی گردویی، نیاز به مغز گردوی ریز، شیرۀ انگور یا شکر از قبل حرارت دیده و سفت شده ، آرد گندم سبوس دار و روغن دارد.  

در تهیۀ این نوع حلوا به جای شیره انگور، از شیره توت یا سه شیره نیز میتوان استفاده نمود ضمن آن که در برخی نقاط به جای روغن معمولی، روغن زرد حیوانی در آن به کار می برند.

حلوای گردویی ارومیه غنی از ویتامین بوده و ویتامین های آ، ب و ث  را در آن می توان یافت.  وجود شیرۀ  انگور به این حلوا طبعی گرم بخشیده است.

خبرهای مرتبط