ارومیه اقلیمی است  کهن با آثار تاریخی بسیار که نشان دهنده ملت ها و فرهنگ های مختلف در آن است. ارومیه را از آن رو شهر هفتاد دو ملت می دانند که ادیان، باور ها و آئین های گوناگون در آن از جایگاه خاصی برخوردار بوده  و به گونه ای احترام آمیز با صاحبان آن رفتار می شود. آئین یکتا پرستی زردشت اولین بار در این مرز و بوم رایج شد. پس از رواج آئین زرتشتی، دین های مسحیت و اسلام هم  در این شهر نشو و نما یافتند. وجود این دین ها اقتضا می کرد که بناهای مذهبی متعددی دراین شهر به  وجود آید. از آن میان می توان به کلیساها اشاره کرد. کلیساهای ارامنه از  جمله مکان های مذهبی در ایران اند که در شمار آثار دیدنیِ جهانی هم قرارگرفته‌اند.

کلیسا به معنی گردهمایی و اجتماع انسان‌هایی که عقاید مذهبی مشترکی دارند. اما در اصطلاح به عبادتگاه مسیحیان یا جامعه مذهبی مسیحی کلیسا گفته می‌شود. کلیسا در زبان فارسی برگرفته از واژه ی یونانی “اکلسیا” به معنی جماعت یا انجمن است.

کلمه کلیسا در زبان فارسی از  واژه یونانی “اکلسیا” گرفته شده است که به معنی “جماعت” یا “انجمن” می باشد.

همزیستی باستانی مسیحیان و مسلمانان در ارومیه، به پیدایش کلیساهای متعددی در این مرز و بوم منجر شده است.

کاربردهای رایج کلیسا:

1. مجمع ایمانداران مسیحی؛

2. ساختمان عبادتگاه مسیحیان.

کلیسا ننه مریم

یکی از کلیسا های ارومیه کلیسای ننه مریم است که از لحاظ قدمت دومین کلیسای جهان می باشد. آشوریان ارومیه یکشنبه هر هفته مراسم دینی خود را در کلیسای ننه مریم برگذار می کنند. این کلیسای سنتی و کهن در خیابان خیام ارومیه واقع شده و کلیسای شرق آشور هم مشهور است. کلیسای ننه مریم ورودی و اندرونی متفاوتی با سایر کلیسا ها دارد. محراب کلیسا اتاقکی گنبدی شکل و تودرتو است که عموم اجازه ورود به آن را نداشته و فقط کشیش ‌ها حق ورود به آن را دارند.

پله و طاقچه کوچک جلوی محراب جلوه هایی گوناگون از مسیح را در قالب نقاشی ها و کوبلن ‌دوزی مسیح، تابلوی منبت‌کاری حواریون، و مسیح در آغوش مریم مقدس و شمع‌هایی نقش بسته با چهره متبسم مسیح را به نمایش می گذارد. این اثر بی نظیر تاریخی – هنری  از سال  ۱۳۹۲ در فهرست آثار ملی کشور ثبت شده است.

کلیسا سورپ گئورک

کلیسا “سورپ گئورک”  کلیسایی است حیاط دار با اشکال هندسی نامنظم که در شمال غربی ارومیه و نزدیک روستای گرد آباد واقع شده است. این کلیسا در فضایی آزاد قرار گرفته و فقط در سمت شرقی آن، بنایی ساخته شده است.

از تاریخ ساخت بنا و یا سازنده آن کتیبه ای در دست نیست. شواهد پشتوانه دار بازمانده حاکی از آن اند که این بنای تاریخی – مذهبی در قرن ۱۷ میلادی ساخته شده است. نوسازی های غیر اصولی  منجر به تخریب بیشتر بخش های آن شده است. مصالحی چون خشت و گچ در معماری این کلیسا به کار رفته است. کلیسای “سورپ گئورک” پس از بازسازی کلی و اساسی در سال ۱۳۸۳ به عنوان یکی از زیرمجموعه های تحت نظر سازمان میراث فرهنگی در آمد.

کلیسای پطروس پولس

کلیسایی مستطیلی شکل در روستای کلیسا کندی و در هشت کیلومتری شرق ارومیه قرار دارد به نام “پطروس پولس” که قرن ۸ میلادی را سال ساخت آن می دانند. کلیسای پطروس پولس یک بخش اصلی دارد که امتداد آن از شرق به غرب است و بخش دیگری به آن اضافه شده است. در گوشه شرقی ساختمان محراب کلیسا قرار گرفته که سه پله از زمین فاصله دارد. طاق گهواره ای قوس مازه دار، سقف تالار اصلی را پوشش داده و کلیسایی با ساختی سنگی است.

کلیسا هفتوان

کلیسایی به جا مانده از دوران صفوی است که در زمان شاه عباس صفوی و به دستور وی در روستای هفتوان (در ۳ کیلومتری جنوب شهر سلماس)  ساخته شده است. سنگ‌ های سیاه آذرین را تراش‌داده و و در ساخت این کلیسا با ظرافتی خاص به کار گرفته اند. در ورودی کلیسا از کتیبه هاییی با نقش و نگار  ارمنی وجود دارد که بیانگر ساخت بنا در قرون ۱۳ و ۱۴ میلادی اند. گنبد مرکزی کلیسا به شکل هرمی دوازده تَرک است و چهار ستون سنگی پی های ساختمان کلیسا را  تشکیل می دهند.

کلیسا ماوانا

کلیسا ماوانا در۳۲ کیلومتری غرب ارومیه و در روستای ماوانا قرار دارد. این کلیسا که در دوران قاجار ساخته شده در سال ۱۳۸۱ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است. سنگ های تراشدار ی را با اَشکال هندسی منظم در ساخت دیوار های این کلیسا به کار برده اند. کتیبه رومی نصب شده در ضلع شمالی، تاریخ ساخت بنا را به سال ۱۸۷۹ میلادی می رساند.

ساختمان کلیسا با سنگ کار شده و از طراحی منظمی برخوردار است. طاق نما های ۳۰ سانتیمتری در دیوارهای داخلی کلیسا چشم انداز خاصی به آن  بخشیده است. محراب کلیسا نمایی است رومی که بسیار شکیل بوده و دو پله از کف ساختمان فاصله دارد.

خبرهای مرتبط